Psychology Methods – 30 Important MCQs (મનોવિજ્ઞાનની પદ્ધતિઓ)
1. મનોવિજ્ઞાનની સૌથી પ્રાચીન પદ્ધતિ કઈ છે?
(A) પ્રાયોગિક પદ્ધતિ
(B) નિરીક્ષણ પદ્ધતિ
(C) અંત:નિરીક્ષણ પદ્ધતિ
(D) વ્યક્તિ અભ્યાસ પદ્ધતિ
✔ સાચો જવાબ: (C) અંત:નિરીક્ષણ પદ્ધતિ
2. કઈ પદ્ધતિમાં કાર્ય-કારણ સંબંધ સ્થાપિત કરી શકાય છે?
(A) મુલાકાત
(B) પ્રાયોગિક
(C) પ્રશ્નાવલી
(D) કુદરતી નિરીક્ષણ
✔ સાચો જવાબ: (B) પ્રાયોગિક
3. પ્રાયોગિક પદ્ધતિમાં જેની અસર તપાસવાની હોય તેને શું કહેવાય?
(A) આધારિત પરિવર્ત્ય
(B) નિયંત્રિત પરિવર્ત્ય
(C) સ્વતંત્ર પરિવર્ત્ય
(D) મધ્યસ્થ પરિવર્ત્ય
✔ સાચો જવાબ: (C) સ્વતંત્ર પરિવર્ત્ય
4. 'કેસ સ્ટડી' પદ્ધતિના પ્રણેતા કોણ?
(A) ટાઈડમેન
(B) વુડવર્થ
(C) વોટસન
(D) સ્કીનર
✔ સાચો જવાબ: (A) ટાઈડમેન
5. નાના બાળકોના વર્તનના અભ્યાસ માટે કઈ પદ્ધતિ શ્રેષ્ઠ છે?
(A) અંત:નિરીક્ષણ
(B) નિરીક્ષણ
(C) પ્રશ્નાવલી
(D) સાયકો-એનાલિસિસ
✔ સાચો જવાબ: (B) નિરીક્ષણ
6. પ્રશ્નાવલી પદ્ધતિમાં કયા પ્રશ્નોમાં વધુ સ્વતંત્રતા મળે?
(A) બંધ પ્રશ્નો
(B) ચિત્ર પ્રશ્નો
(C) મુક્ત પ્રશ્નો
(D) બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો
✔ સાચો જવાબ: (C) મુક્ત પ્રશ્નો
7. નિરીક્ષક જૂથનો સભ્ય બનીને અવલોકન કરે તે શું કહેવાય?
(A) કુદરતી નિરીક્ષણ
(B) સહભાગી નિરીક્ષણ
(C) વ્યવસ્થિત નિરીક્ષણ
(D) ક્ષેત્ર નિરીક્ષણ
✔ સાચો જવાબ: (B) સહભાગી નિરીક્ષણ
8. આત્મલક્ષી હોવાથી ઓછી વિશ્વસનીય પદ્ધતિ કઈ?
(A) પ્રાયોગિક
(B) નિરીક્ષણ
(C) અંત:નિરીક્ષણ
(D) મુલાકાત
✔ સાચો જવાબ: (C) અંત:નિરીક્ષણ
9. વ્યક્તિ ઇતિહાસ પદ્ધતિમાં માહિતીનો મુખ્ય સ્ત્રોત?
(A) ડાયરી
(B) માતા-પિતા
(C) મિત્રો
(D) આપેલ તમામ
✔ સાચો જવાબ: (D) આપેલ તમામ
10. આધારિત પરિવર્ત્ય એટલે શું?
(A) જેની અસર થાય છે
(B) જેમાં ફેરફાર થાય છે
(C) નિયંત્રિત ચલો
(D) પ્રયોગકર્તા
✔ સાચો જવાબ: (A) જેની અસર થાય છે
11. મનોવિજ્ઞાનની પ્રથમ પ્રયોગશાળા કયા વર્ષમાં સ્થાપવામાં આવી હતી?
(A) ૧૮૯૦
(B) ૧૮૭૯
(C) ૧૯૦૫
(D) ૧૯૫૦
✔ સાચો જવાબ: (B) ૧૮૭૯
12. "બાળક વર્ગખંડમાં વારંવાર ઊંઘી જાય છે" સમસ્યાના નિવારણ માટે કઈ પદ્ધતિ વાપરવી?
(A) પ્રશ્નાવલી
(B) નિરીક્ષણ
(C) નૈદાનિક / કેસ સ્ટડી
(D) તુલનાત્મક
✔ સાચો જવાબ: (C) નૈદાનિક / કેસ સ્ટડી
13. નિરીક્ષણ હેઠળની વ્યક્તિને ખબર હોય કે તેનું નિરીક્ષણ થઈ રહ્યું છે તેને શું કહેવાય?
(A) છૂપું નિરીક્ષણ
(B) ખુલ્લું નિરીક્ષણ
(C) કુદરતી નિરીક્ષણ
(D) અસહભાગી નિરીક્ષણ
✔ સાચો જવાબ: (B) ખુલ્લું નિરીક્ષણ
14. પ્રશ્નાવલી પદ્ધતિનો સૌથી મોટો ફાયદો કયો છે?
(A) ઊંડાણપૂર્વકની માહિતી મળે
(B) ઓછા સમયમાં મોટા સમૂહની માહિતી મળે
(C) હાવભાવ જાણી શકાય
(D) વ્યક્તિગત ધ્યાન આપી શકાય
✔ સાચો જવાબ: (B) ઓછા સમયમાં મોટા સમૂહની માહિતી મળે
15. મુલાકાત પદ્ધતિમાં કઈ બાબત અવરોધરૂપ બની શકે?
(A) પ્રશ્નોની સ્પષ્ટતા
(B) મુલાકાતીનો પક્ષપાત
(C) શાંત વાતાવરણ
(D) સમય મર્યાદા
✔ સાચો જવાબ: (B) મુલાકાતીનો પક્ષપાત
16. કઈ પદ્ધતિમાં વર્તનના વિકાસના તબક્કાઓનો અભ્યાસ થાય છે?
(A) પ્રાયોગિક
(B) વિકાસાત્મક પદ્ધતિ
(C) નૈદાનિક
(D) તુલનાત્મક
✔ સાચો જવાબ: (B) વિકાસાત્મક પદ્ધતિ
17. શિક્ષક નવી અને જૂની પદ્ધતિની સરખામણી કરે તો તે કઈ પદ્ધતિ છે?
(A) વ્યક્તિ અભ્યાસ
(B) તુલનાત્મક પ્રાયોગિક
(C) અંત:નિરીક્ષણ
(D) મુલાકાત
✔ સાચો જવાબ: (B) તુલનાત્મક પ્રાયોગિક
18. વિલ્હેમ વુન્ટ કઈ પદ્ધતિના સમર્થક હતા?
(A) વર્તનવાદ
(B) અંત:નિરીક્ષણ
(C) પ્રશ્નાવલી
(D) વ્યક્તિ ઇતિહાસ
✔ સાચો જવાબ: (B) અંત:નિરીક્ષણ
19. પર્યાવરણના પરિબળો પર કાબૂ ન હોય તે પ્રયોગ શું કહેવાય?
(A) પ્રયોગશાળા પ્રયોગ
(B) કુદરતી પ્રયોગ
(C) નિયંત્રિત પ્રયોગ
(D) માનસિક પ્રયોગ
✔ સાચો જવાબ: (B) કુદરતી પ્રયોગ
20. "ગ્રાફિક રેટિંગ સ્કેલ" નો ઉપયોગ કઈ પદ્ધતિમાં થાય છે?
(A) નિરીક્ષણ
(B) પ્રશ્નાવલી
(C) કેસ સ્ટડી
(D) મુલાકાત
✔ સાચો જવાબ: (B) પ્રશ્નાવલી
21. મનોવિજ્ઞાનમાં 'વસ્તુલક્ષીતા' એટલે શું?
(A) પોતાની ઈચ્છા મુજબ પરિણામ
(B) સત્ય અને તટસ્થ માહિતી
(C) વસ્તુઓનો અભ્યાસ
(D) વિદ્યાર્થીના પક્ષમાં પરિણામ
✔ સાચો જવાબ: (B) સત્ય અને તટસ્થ માહિતી
22. કઈ પદ્ધતિમાં હાવભાવ પણ નોંધાય?
(A) પ્રશ્નાવલી
(B) મુલાકાત
(C) ટપાલ સર્વે
(D) આંકડાકીય
✔ સાચો જવાબ: (B) મુલાકાત
23. ટીચનર કયા સંપ્રદાય સાથે જોડાયેલા હતા?
(A) કાર્યવાદ
(B) સંરચનાવાદ
(C) વર્તનવાદ
(D) સમષ્ટિવાદ
✔ સાચો જવાબ: (B) સંરચનાવાદ
24. નિયંત્રિત નિરીક્ષણ ક્યાં થાય છે?
(A) બજારમાં
(B) ઘરમાં
(C) પ્રયોગશાળામાં
(D) મેદાનમાં
✔ સાચો જવાબ: (C) પ્રયોગશાળામાં
25. ચોક્કસ વિસ્તારના લોકોના મંતવ્યો જાણવા કઈ પદ્ધતિ શ્રેષ્ઠ?
(A) કેસ સ્ટડી
(B) સર્વેક્ષણ
(C) અંત:નિરીક્ષણ
(D) પ્રાયોગિક
✔ સાચો જવાબ: (B) સર્વેક્ષણ
26. બાહ્ય ચલોને નિયંત્રિત ન કરવાથી શું થાય?
(A) પ્રયોગ સફળ
(B) પરિણામમાં ભૂલ વધે
(C) વિદ્યાર્થી ખુશ
(D) સમય બચે
✔ સાચો જવાબ: (B) પરિણામમાં ભૂલ વધે
27. "ડાયગ્નોસ્ટિક ટેસ્ટ" કઈ પદ્ધતિનો ભાગ હોઈ શકે?
(A) મુલાકાત
(B) કેસ સ્ટડી
(C) સર્વેક્ષણ
(D) પ્રયોગ
✔ સાચો જવાબ: (B) કેસ સ્ટડી
28. પ્રાણીઓ પર પ્રયોગ માટે સૌથી વધુ કઈ પદ્ધતિ વપરાય છે?
(A) અંત:નિરીક્ષણ
(B) પ્રાયોગિક
(C) પ્રશ્નાવલી
(D) મુલાકાત
✔ સાચો જવાબ: (B) પ્રાયોગિક
29. પોતાની અંદર ડૂબકી લગાવવી એ કઈ પદ્ધતિનું લક્ષણ છે?
(A) બહિર્નિરીક્ષણ
(B) અંત:નિરીક્ષણ
(C) વ્યક્તિ અભ્યાસ
(D) પ્રયોગ
✔ સાચો જવાબ: (B) અંત:નિરીક્ષણ
30. વર્ગખંડમાં શિસ્ત જાળવવા માટે શિક્ષક કઈ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે?
(A) કેસ સ્ટડી
(B) કુદરતી નિરીક્ષણ
(C) મુલાકાત
(D) પ્રશ્નાવલી
✔ સાચો જવાબ: (B) કુદરતી નિરીક્ષણ
